অসমৰ মটক জনগোষ্ঠী (Matak community) অসমৰ অন্যতম প্ৰাচীন আৰু গুৰুত্বপূর্ণ জনগোষ্ঠী। তেওঁলোকৰ ইতিহাস মূলতঃ আহোম যুগৰ সৈতে জড়িত। তলত সংক্ষিপ্তভাৱে ইতিহাস দিয়া হ’ল—
১. উৎপত্তি
মটক জনগোষ্ঠী মূলতঃ মোৰান, চুতিয়া, কছাৰী আদি তিৱা-বৰগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা হয়। “মটক” শব্দটো মূলতঃ মায়ামৰা বৈষ্ণৱ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা লোকসকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
২. মায়ামৰা ধৰ্ম আন্দোলন
মটক সমাজৰ বিকাশত অনন্ত কন্দলী আৰু বিশেষকৈ অনিরুদ্ধদেৱৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূর্ণ। তেওঁলোকে মায়ামৰা বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল, যাৰ ফলত এক বিশেষ ধৰ্মীয় সমাজ গঢ়ি উঠে। এই সমাজক পিছত “মটক” বুলি কোৱা হয়।
৩. মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ
আহোম ৰাজত্বত মটক সমাজে এক বৃহৎ আন্দোলন চলায় যাক মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ বুলি কোৱা হয়। এই বিদ্ৰোহ ১৭৬৯ চনত আৰম্ভ হৈছিল আৰু বহু বছৰ ধৰি চলিছিল। বিদ্ৰোহৰ উদ্দেশ্য আছিল আহোম ৰাজশক্তিৰ অত্যাচাৰৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা।
৪. মটক ৰাজ্য
বিদ্ৰোহৰ পিছত মটকসকলে নিজা শাসন ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলে আৰু সৰবানন্দ সিংহক ৰজা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। তেতিয়া বেংমৰা মটক ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল।
৫. সমাজ আৰু সংস্কৃতি
মটক জনগোষ্ঠীৰ নিজস্ব সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ আছে। তেওঁলোকৰ মুখ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান হৈছে মায়ামৰা ধৰ্মীয় উৎসৱসমূহ আৰু নামঘৰ কেন্দ্ৰিক সমাজ জীৱন।
৬. বৰ্তমান অৱস্থা
বৰ্তমান সময়ত মটক জনগোষ্ঠী মূলতঃ অসমৰ তিনিচুকীয়া, ডিব্ৰুগড়, শিৱসাগৰ বিশ্বনাথ, শোণিতপুৰ আৰু ধেমাজি জিলাত বসবাস কৰে। তেওঁলোকে অসমৰ সমাজ, সংস্কৃতি আৰু ৰাজনীতিত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।